Rozpoznawanie zamiast zapamiętywania
Jedną z kluczowych zasad projektowania UX jest ograniczanie wysiłku poznawczego użytkownika. Jakob Nielsen opisał to w heurystyce „rozpoznawanie zamiast zapamiętywania”, zgodnie z którą użytkownik nie powinien być zmuszany do zapamiętywania informacji – system powinien je pokazywać w odpowiednim momencie.
W praktyce oznacza to, że dobrze zaprojektowany interfejs prowadzi użytkownika krok po kroku, zamiast zmuszać go do domyślania się kolejnych działań, przypominania sobie wcześniejszych wyborów lub analizowania zbyt wielu opcji jednocześnie.
Przygotowałem dla Ciebie spis treści, który pomoże Ci łatwiej nawigować po tym wpisie.
Użytkownik nie chce myśleć (i to nie jest zarzut)
To jedno z najczęściej powtarzanych, ale jednocześnie najbardziej prawdziwych zdań w UX. Użytkownik jest często zmęczony, korzysta z kilku aplikacji naraz, przegląda stronę na telefonie i nie zna Twojego produktu ani systemu. Każdy dodatkowy wysiłek poznawczy zwiększa ryzyko porzucenia procesu.
Myślenie w interfejsie oznacza tarcie, tarcie oznacza frustrację, a frustracja bardzo często kończy się opuszczeniem strony lub porzuceniem koszyka. Dlatego UX oparty na rozpoznawaniu polega na stosowaniu znanych wzorców i czytelnych sygnałów wizualnych.
Ikony – rozpoznawanie zamiast czytania
Ikony są jednym z najprostszych i najskuteczniejszych narzędzi realizujących heurystykę rozpoznawania zamiast zapamiętywania. Dobrze zaprojektowana ikona jest natychmiast rozpoznawalna i nie wymaga dodatkowych wyjaśnień.
Najczęściej spotykane i intuicyjne ikony to koszyk zakupowy, lupa symbolizująca wyszukiwanie, serce oznaczające listę ulubionych czy strzałka służąca do cofania akcji. Użytkownik nie musi czytać instrukcji – od razu wie, co się wydarzy po kliknięciu.
Błędem UX jest stosowanie autorskich, nieoczywistych ikon bez opisów. W takiej sytuacji użytkownik musi się domyślać ich znaczenia, co stoi w sprzeczności z zasadą rozpoznawania.
Podpowiedzi i mikrocopy – UX, który prowadzi użytkownika
Podpowiedzi w formularzach, krótkie opisy pod polami oraz tzw. mikrocopy zdejmują z użytkownika konieczność zapamiętywania zasad działania systemu. Informacje są dostępne dokładnie w tym momencie, w którym są potrzebne.
Przykładem mogą być komunikaty dotyczące formatu hasła, poprawnego kodu pocztowego czy numeru telefonu potrzebnego do kontaktu z kurierem. Dzięki temu użytkownik od razu wie, jak poprawnie wypełnić pole, zamiast otrzymywać komunikat o błędzie po jego zatwierdzeniu.
Takie podejście nie tylko ułatwia korzystanie z systemu, ale również zapobiega błędom, co bezpośrednio wpływa na satysfakcję użytkownika.
Checklisty w checkoutach
Checkout jest jednym z najbardziej krytycznych etapów w procesie zakupowym. To właśnie tutaj użytkownik najczęściej rezygnuje z dalszego działania. Checklisty i paski postępu są doskonałym przykładem UX opartego na rozpoznawaniu.
Dzięki wizualnemu podziałowi procesu na etapy, takie jak dane, dostawa, płatność i podsumowanie, użytkownik zawsze wie, na jakim etapie się znajduje i ile kroków pozostało do zakończenia zamówienia.
Brak takiej informacji powoduje poczucie chaosu i niepewności, co znacząco zwiększa ryzyko porzucenia koszyka.
Rozpoznawanie zamiast zapamiętywania w e-commerce
W praktyce sklepów internetowych zasada ta realizowana jest poprzez zapamiętywanie danych klienta, automatyczne podpowiedzi adresów, domyślne metody dostawy czy wizualne oznaczanie aktywnych opcji. System przejmuje ciężar pamiętania za użytkownika.
Dzięki temu proces zakupowy jest szybszy, prostszy i mniej obciążający poznawczo, co bezpośrednio przekłada się na wyższą konwersję.
Użytkownik nie chce uczyć się interfejsu ani zapamiętywać jego zasad. Chce szybko i bezproblemowo osiągnąć swój cel. Heurystyka „rozpoznawanie zamiast zapamiętywania” pokazuje, że dobry UX polega na pokazywaniu, podpowiadaniu i prowadzeniu użytkownika przez proces.
To jedna z tych zasad, które najczytelniej łączą projektowanie UX z realnymi wynikami biznesowymi.
Zostań darczyńcą
na Patreon
Wesprzyj mnie po prostu £5/miesiąc
Pomożesz mi tworzyć lepsze treści.
Ostatnie artykuły
